Το laptop καίγεται και σέρνεται: σκόνη, πάστα και θερμοκρασίες

Το πρώτο σύμπτωμα δεν είναι η ζέστη — είναι η απόδοση. Το laptop ανοίγει κανονικά, δουλεύει καλά για δέκα λεπτά, και μετά όλα γίνονται μελάσα. Ο ανεμιστήρας στριγκλίζει, το κάτω μέρος καίει, και ο δρομέας κολλάει ακόμα και σε ένα έγγραφο Word. Αυτό δεν είναι φθορά. Είναι μηχανισμός προστασίας που δουλεύει ακριβώς όπως πρέπει, σε ένα μηχάνημα που δεν μπορεί πλέον να αποβάλει τη θερμότητα.

Τι είναι το thermal throttling

Κάθε σύγχρονος επεξεργαστής παρακολουθεί τη θερμοκρασία του. Όταν πλησιάσει το όριο ασφαλείας — συνήθως γύρω στους 100 βαθμούς — μειώνει μόνος του τη συχνότητα λειτουργίας του. Αντί να καεί, γίνεται αργός. Ένας επεξεργαστής που κανονικά δουλεύει στα 4 GHz μπορεί να πέσει στα 1,2 GHz και να μείνει εκεί όσο η θερμοκρασία δεν υποχωρεί.

Γι αυτό η υπερθέρμανση είναι από τις πρώτες αιτίες που ελέγχουμε σε κάθε παράπονο για αργό υπολογιστή. Δεν φαίνεται σε κανένα διαγνωστικό λογισμικού — φαίνεται μόνο αν καταγράψεις θερμοκρασία και συχνότητα μαζί, υπό φορτίο.

Οι δύο πραγματικές αιτίες

Σκόνη στα πτερύγια. Ο αέρας μπαίνει από κάτω, περνά από τον ψύκτη και βγαίνει από το πλάι. Με τα χρόνια, μια συμπαγής «τάπα» από σκόνη και χνούδι σχηματίζεται ακριβώς στην έξοδο, ανάμεσα στον ανεμιστήρα και τα πτερύγια. Ο ανεμιστήρας γυρίζει στο τέρμα, αλλά ο αέρας δεν περνά από πουθενά. Είναι η πιο συχνή αιτία και η πιο εύκολη να λυθεί — αλλά όχι με σπρέι από έξω. Ο συμπιεσμένος αέρας από τις γρίλιες σπρώχνει τη σκόνη πιο βαθιά και μπορεί να καταστρέψει το ρουλεμάν του ανεμιστήρα αν τον γυρίσει με βία.

Ξεραμένη θερμοαγώγιμη πάστα. Ανάμεσα στον επεξεργαστή και τον χάλκινο σωλήνα του ψύκτη υπάρχει μια λεπτή στρώση πάστας που γεμίζει τις μικροσκοπικές ανωμαλίες. Μετά από τρία με πέντε χρόνια θερμικών κύκλων σκληραίνει και ραγίζει. Τότε, ακόμα και με τελείως καθαρό ψύκτη, η θερμότητα δεν φτάνει εκεί που πρέπει να φύγει. Το σύμπτωμα είναι laptop που πετάγεται στους 95 βαθμούς σε δέκα δευτερόλεπτα φορτίου.

Τι θερμοκρασίες είναι φυσιολογικές

• Σε αδράνεια: 40 με 55 βαθμοί. Πάνω από 65 σε αδράνεια σημαίνει ότι κάτι δεν πάει καλά.
• Σε κανονική χρήση: 60 με 75 βαθμοί.
• Σε πλήρες φορτίο: μέχρι 85 με 90 είναι αποδεκτό για laptop, που έχουν μικρούς ψύκτες.
• Σταθερά 95 με 100: εδώ γίνεται throttling και χάνετε απόδοση.

Οι desktop έχουν περισσότερο χώρο και τα φυσιολογικά τους είναι δέκα με δεκαπέντε βαθμούς χαμηλότερα.

Πώς γίνεται ο σωστός καθαρισμός

Το laptop ανοίγει. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος να γίνει σωστά η δουλειά. Αφαιρείται το κάτω κάλυμμα, αποσυνδέεται η μπαταρία, βγαίνει ο ψύκτης. Η τάπα σκόνης αφαιρείται μηχανικά, τα πτερύγια καθαρίζονται, ο ανεμιστήρας βγαίνει και καθαρίζεται χωριστά — συχνά έχει και χνούδι τυλιγμένο στον άξονα. Καθαρίζεται η παλιά πάστα με ισοπροπυλική αλκοόλη από τον επεξεργαστή και από τη βάση του ψύκτη, και μπαίνει νέα πάστα στη σωστή ποσότητα. Πολλή πάστα είναι εξίσου κακή με λίγη.

Μετά τη συναρμολόγηση, το μηχάνημα μπαίνει σε δοκιμή φορτίου και καταγράφονται θερμοκρασίες και συχνότητες. Χωρίς αυτή τη μέτρηση, ο καθαρισμός είναι ισχυρισμός και όχι αποτέλεσμα. Σε μηχανήματα με πολλά χρόνια, μια πτώση 20 με 25 βαθμών στο φορτίο είναι τυπική.

Όταν η σκόνη δεν είναι η αιτία

Μερικές φορές το πρόβλημα είναι αλλού. Ένας ανεμιστήρας με φθαρμένο ρουλεμάν γυρίζει αλλά δεν αποδίδει — και ακούγεται. Ένας χάλκινος θερμοσωλήνας που έχει χάσει το υγρό του δεν μεταφέρει θερμότητα, ό,τι πάστα και να βάλεις. Ένα λανθασμένο προφίλ διαχείρισης ενέργειας κρατά τον επεξεργαστή στο 100% διαρκώς. Και μια κακόβουλη διεργασία που δουλεύει στο υπόβαθρο ζεσταίνει το μηχάνημα χωρίς εμφανή λόγο — δείτε τον σωστό καθαρισμό λογισμικού.

Τι μπορείτε να κάνετε μόνοι σας

Μη φράζετε τις εισόδους αέρα: το laptop πάνω σε κρεβάτι, μαξιλάρι ή καναπέ κλείνει τις γρίλιες που είναι στο κάτω μέρος. Ένα σκληρό, επίπεδο υπόστρωμα κάνει μετρήσιμη διαφορά. Ελέγξτε το προφίλ ενέργειας των Windows — η ισορροπημένη λειτουργία κρατά τις θερμοκρασίες πολύ πιο κάτω από τη μέγιστη απόδοση, με ελάχιστη διαφορά στην καθημερινή χρήση. Και μη χρησιμοποιείτε σπρέι αέρα από έξω, γιατί συνήθως κάνει το πρόβλημα χειρότερο.

Στο PC Service ο καθαρισμός γίνεται με άνοιγμα, αλλαγή πάστας και μέτρηση πριν και μετά, ώστε να ξέρετε τι κερδίσατε.